Elk jaar bezoeken miljoenen mensen de nationale parken.
Щороку мільйони людей відвідують національні парки.
Ze hopen daar wilde dieren in hun eigen omgeving te zien.
Вони сподіваються побачити там диких тварин у їхньому природному середовищі.
Dat is een van de mooiste ervaringen van zo'n reis.
Це одне з найпрекрасніших вражень такої подорожі.
Maar een wild dier is geen huisdier en geen attractie.
Але дика тварина — це не домашній улюбленець і не атракціон.
De meeste ongelukken ontstaan door onvoorzichtige mensen.
Більшість нещасних випадків стається через необережних людей.
Gelukkig kun je die bijna allemaal voorkomen.
На щастя, майже всіх їх можна уникнути.
Veel mensen zijn bang voor beren en wolven.
Багато людей бояться ведмедів і вовків.
Toch is de kans op een ernstige aanval erg klein.
Проте ймовірність серйозного нападу дуже мала.
Tussen 2018 en 2023 stierven in de Verenigde Staten 1604 mensen door dieren.
Між 2018 і 2023 роками в США від тварин загинули 1604 особи.
De meeste van die gevallen kwamen door honden en boerderijdieren.
Більшість цих випадків спричинили собаки та свійські тварини.
Roofdieren in de parken vormen dus maar een klein deel.
Отже, хижаки в парках становлять лише невелику частку.
De echte les is niet dat je bang moet zijn.
Справжній урок не в тому, що треба боятися.
De les is dat je respect en gezond verstand nodig hebt.
Урок у тому, що потрібні повага та здоровий глузд.
Beren en bizons krijgen de meeste aandacht in het nieuws.
Ведмеді та бізони отримують найбільше уваги в новинах.
Maar ook kleine dieren kunnen problemen veroorzaken.
Але й маленькі тварини можуть створювати проблеми.
In de Grand Canyon komen bezoekers vaker bij de kliniek door eekhoorns dan door grote roofdieren.
У Великому каньйоні відвідувачі частіше потрапляють до медпункту через білок, ніж через великих хижаків.
Een eekhoorn bijt namelijk als je hem eten uit je hand wilt geven.
Річ у тім, що білка кусає, коли ти хочеш дати їй їжу з руки.
Grote planteneters zijn ook gevaarlijker dan je denkt.
Великі травоїдні теж небезпечніші, ніж ти думаєш.
In Alaska raken er jaarlijks meer mensen gewond door elanden dan door beren.
На Алясці щороку більше людей травмуються від лосів, ніж від ведмедів.
Een bizon weegt bijna duizend kilo en rent sneller dan een mens.
Бізон важить майже тонну й бігає швидше за людину.
Bij water in het zuiden moet je bovendien op alligators letten.
А біля води на півдні слід іще стерегтися алігаторів.
Afstand houden is de belangrijkste regel van allemaal.
Тримати дистанцію — найважливіше правило з усіх.
Blijf minstens honderd meter van beren, wolven en grote katachtigen.
Тримайся щонайменше за сто метрів від ведмедів, вовків і великих котячих.
Bij andere dieren is ongeveer vijfentwintig meter genoeg.
Для інших тварин достатньо приблизно двадцяти п’яти метрів.
Gebruik een verrekijker of een telelens om dichterbij te komen.
Користуйся біноклем або телеоб’єктивом, щоб «наблизитися».
Als een dier naar jou kijkt of stopt met eten, sta je al te dichtbij.
Якщо тварина дивиться на тебе або перестає їсти, ти вже надто близько.
Loop dan rustig achteruit en geef het dier ruimte.
Тоді спокійно відступай назад і дай тварині простір.
Ga nooit tussen een moeder en haar jong staan.
Ніколи не ставай між матір’ю та її дитинчам.
Voeren lijkt vriendelijk, maar het is juist heel schadelijk.
Годування здається добрим учинком, та насправді воно дуже шкідливе.
Een dier dat aan mensen went, verliest zijn natuurlijke voorzichtigheid.
Тварина, яка звикає до людей, втрачає природну обережність.
Zo'n dier komt steeds dichter bij paden, auto's en tenten.
Така тварина підходить дедалі ближче до стежок, машин і наметів.
Daardoor wordt het uiteindelijk gevaarlijk voor mensen.
Через це вона зрештою стає небезпечною для людей.
Boswachters moeten zo'n dier soms laten inslapen.
Іноді єгерям доводиться приспати таку тварину.
In de parken zegt men daarom: 'een gevoerde beer is een dode beer'.
Тому в парках кажуть: «нагодований ведмідь — мертвий ведмідь».
Beren die aan mensen gewend zijn, leven ook korter.
Ведмеді, звиклі до людей, до того ж живуть менше.
Eén boterham kan dus het leven van een dier kosten.
Отже, один бутерброд може коштувати тварині життя.
Beren hebben een uitzonderlijk goede neus.
Ведмеді мають винятково гарний нюх.
Ze ruiken eten van heel ver en vinden het moeiteloos.
Вони чують їжу здалеку й знаходять її без зусиль.
Bewaar daarom al je eten in een berenbestendige container.
Тому зберігай усю їжу в контейнері, захищеному від ведмедів.
Dat geldt ook voor spullen met een geur, zoals tandpasta en zonnebrandcrème.
Це стосується й речей із запахом, як-от зубної пасти та сонцезахисного крему.
Laat nooit afval of etensresten achter op de camping.
Ніколи не залишай сміття чи недоїдки на кемпінгу.
Ruim de tafel meteen na het eten helemaal op.
Прибирай стіл повністю одразу після їди.
Houd je hond altijd aan de lijn.
Завжди тримай собаку на повідку.
Veel incidenten beginnen met een foto.
Багато інцидентів починаються з фотографії.
Mensen willen een mooie herinnering en lopen daarvoor te ver door.
Люди хочуть гарний спогад і заради нього підходять надто близько.
Een deskundige zegt het heel eenvoudig.
Фахівець формулює це дуже просто.
Als je een selfie met een wild dier kunt maken, sta je zeker te dichtbij.
Якщо ти можеш зробити селфі з дикою твариною, ти точно стоїш надто близько.
Een dier ziet een uitgestoken telefoon soms als een bedreiging.
Тварина інколи сприймає простягнутий телефон як загрозу.
Geen enkele foto is een gebroken been waard.
Жодна світлина не варта зламаної ноги.
Lees vóór je reis welke dieren er in het park leven.
Перед подорожжю почитай, які тварини живуть у парку.
Volg altijd de regels en borden van de parkwachters.
Завжди дотримуйся правил і вказівників доглядачів парку.
Blijf op de gemarkeerde paden en loop niet alleen in het donker.
Тримайся позначених стежок і не ходи сам у темряві.
Maak wat geluid, zodat een dier je van tevoren hoort.
Створюй трохи шуму, щоб тварина почула тебе заздалегідь.
Zo verras je nooit een dier van dichtbij.
Так ти ніколи не заскочиш тварину зненацька зблизька.
Vermijd plotselinge bewegingen en spetteren in het water.
Уникай різких рухів і хлюпання у воді.
Meld elke ontmoeting met een dier bij de parkwachters.
Повідомляй доглядачів парку про кожну зустріч із твариною.
Wilde dieren zijn geen vijanden, maar buren in hun eigen huis.
Дикі тварини — не вороги, а сусіди у власній домівці.
Wij zijn daar de gasten en zij horen er thuis.
Ми там гості, а вони — господарі.
Met afstand en aandacht blijft iedereen veilig.
Із дистанцією та уважністю в безпеці залишаються всі.
Zo bescherm je niet alleen jezelf, maar ook het dier.
Так ти захищаєш не лише себе, а й тварину.